Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, προτείνει μια νέα στρατηγική για τη χρηματοδότηση έργων τεχνολογικής αιχμής στην Ευρώπη, ζητώντας ουσιαστικά την ανάληψη του επενδυτικού ρίσκου από τους ευρωπαίους φορολογούμενους. Σύμφωνα με την πρόταση της επικεφαλής της ΕΚΤ, οι πρώτες πιθανές ζημίες από μεγάλες επενδύσεις σε τομείς όπως τα μικροτσίπ και τα κέντρα δεδομένων (data centers) θα πρέπει να καλύπτονται από δημόσια ευρωπαϊκά κεφάλαια.
Η ανακατανομή του ρίσκου στις επενδύσεις στρατηγικής σημασίας
Ο σχεδιασμός που παρουσίασε η Κριστίν Λαγκάρντ αποσκοπεί στην προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση έργων στρατηγικής τεχνολογίας, το κόστος των οποίων υπολογίζεται σε τρισεκατομμύρια ευρώ. Η κεντρική ιδέα είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού προστασίας για τους ιδιώτες επενδυτές, μέσω της μεταφοράς του αρχικού ρίσκου στον δημόσιο τομέα. Με τον τρόπο αυτό, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι θα καταστεί ευκολότερη η κινητοποίηση των απαραίτητων κεφαλαίων που απαιτούνται για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την τεχνολογική αυτονομία της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η πρόταση αυτή έρχεται να απαντήσει στις ανάγκες για μεγάλες υποδομές, όπως οι μονάδες παραγωγής ημιαγωγών και οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης δεδομένων, οι οποίες απαιτούν κεφάλαια που υπερβαίνουν τις δυνατότητες του παραδοσιακού τραπεζικού δανεισμού. Η μετακύλιση των πρώτων ζημιών στα δημόσια ταμεία αποτελεί, κατά την άποψη της προέδρου της ΕΚΤ, το απαραίτητο κίνητρο ώστε οι ιδιώτες να εμπλακούν σε εγχειρήματα υψηλού ρίσκου, διατηρώντας παράλληλα για τους ίδιους το μεγαλύτερο μέρος των μελλοντικών κερδών.
Επιπτώσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Η εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής συνεπάγεται ότι το ρίσκο που ενδεχομένως προκύψει από τις επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς θα βαρύνει άμεσα τους ευρωπαίους φορολογούμενους. Εάν μια επένδυση σε τεχνολογίες αιχμής δεν αποδώσει τα αναμενόμενα ή αντιμετωπίσει οικονομικές δυσκολίες, τα δημόσια κεφάλαια θα είναι εκείνα που θα απορροφήσουν τις απώλειες, περιορίζοντας την έκθεση των ιδιωτικών κεφαλαίων. Η Κριστίν Λαγκάρντ επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση είναι απαραίτητη προκειμένου να κλείσει το επενδυτικό κενό που παρατηρείται στην Ευρώπη σε σύγκριση με άλλες παγκόσμιες οικονομίες.
Παρά το γεγονός ότι οι λεπτομέρειες για τη διαχείριση αυτών των κεφαλαίων δεν έχουν ακόμη εξειδικευτεί πλήρως, η πρόταση της προέδρου της ΕΚΤ θέτει τη βάση για μια συζήτηση σχετικά με τον ρόλο του δημόσιου χρήματος στην υποστήριξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας σε τομείς κρίσιμης τεχνολογικής σημασίας. Η στρατηγική αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη προσεγγίζει τη βιομηχανική της πολιτική, δίνοντας προτεραιότητα στη χρηματοδότηση έργων που θεωρούνται καθοριστικά για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Οι επόμενες κινήσεις των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων θα δείξουν κατά πόσο αυτή η πρόταση θα υιοθετηθεί και με ποιο τρόπο θα θεσπιστούν οι δικλείδες ασφαλείας για τη διαχείριση των δημόσιων πόρων. Η πρόεδρος της ΕΚΤ υπογραμμίζει με τη στάση της ότι η επιδίωξη της τεχνολογικής ανάπτυξης σε μεγάλη κλίμακα απαιτεί νέες μορφές συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπου το ρίσκο και το κέρδος θα ανακατανέμονται με τρόπο που να ευνοεί την ταχεία υλοποίηση των έργων.
