Η αύξηση των ηλεκτρονικών αγορών κατά την εορταστική περίοδο συνοδεύεται από την εμφάνιση νέων κινδύνων, καθώς οι κυβερνοεγκληματίες αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για τη δημιουργία ψεύτικων ηλεκτρονικών καταστημάτων, πλαστών αξιολογήσεων και παραπλανητικών προσφορών. Η Visa και η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας προχώρησαν σε κοινή εκστρατεία ενημέρωσης, παρέχοντας στους καταναλωτές πέντε βασικούς κανόνες για την ασφάλεια των συναλλαγών τους.
Οι πέντε κανόνες για ασφαλείς ηλεκτρονικές αγορές
Οι αρμόδιοι φορείς προτείνουν τις παρακάτω πρακτικές για την αποφυγή οικονομικών απωλειών:
- Προστασία πληρωμών: Οι καταναλωτές πρέπει να επιλέγουν ασφαλείς τρόπους πληρωμής και να μην κοινοποιούν ποτέ PIN, κωδικούς πρόσβασης ή κωδικούς ασφαλείας. Η ενεργοποίηση των άμεσων ειδοποιήσεων συναλλαγών από την τράπεζα επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό μη εγκεκριμένων χρεώσεων. Σε περίπτωση λήψης μηνυμάτων για δήθεν έξοδα παράδοσης, συνιστάται ο έλεγχος της παραγγελίας απευθείας από την επίσημη ιστοσελίδα ή εφαρμογή της εταιρείας ταχυμεταφορών, χωρίς τη χρήση συνδέσμων που περιλαμβάνονται στα μηνύματα.
- Κριτική αξιολόγηση σχολίων: Μια υψηλή βαθμολογία δεν αποτελεί εγγύηση αξιοπιστίας. Οι καταναλωτές καλούνται να διαβάζουν πρόσφατες θετικές και αρνητικές κριτικές, δίνοντας έμφαση σε λεπτομέρειες για την ποιότητα των προϊόντων. Σχόλια με πανομοιότυπες διατυπώσεις ή ελάχιστες πληροφορίες συχνά αποτελούν ένδειξη απάτης.
- Σύγκριση τιμών: Πριν από την ολοκλήρωση μιας αγοράς, απαιτείται σύγκριση της τιμής στην επίσημη ιστοσελίδα της κατασκευάστριας εταιρείας και σε άλλα αξιόπιστα καταστήματα, συνυπολογίζοντας τα έξοδα αποστολής. Προσφορές που φαίνονται υπερβολικά καλές για να είναι αληθινές χρήζουν ιδιαίτερης επιφυλακτικότητας.
- Ανεξάρτητος έλεγχος: Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης δεν εγγυώνται την αξιοπιστία ενός καταστήματος. Είναι απαραίτητο να ελέγχονται ανεξάρτητα τα στοιχεία του πωλητή και η ταυτότητα της επιχείρησης πριν από κάθε παραγγελία.
- Εξακρίβωση του πωλητή: Η ύπαρξη επαγγελματικής ιστοσελίδας δεν αρκεί. Οι καταναλωτές πρέπει να αναζητούν τα στοιχεία επικοινωνίας, τους όρους παράδοσης και την πολιτική επιστροφών, ενώ στις μεγάλες πλατφόρμες αγορών είναι απαραίτητο να εξακριβώνεται ποιος είναι ο πραγματικός πωλητής του προϊόντος.
Η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στο κυβερνοέγκλημα
Ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Μιχάλης Μπλέτσας, τόνισε ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τους κυβερνοεγκληματίες αλλάζει ραγδαία το τοπίο των απειλών. Σύμφωνα με τον κ. Μπλέτσα, οι απάτες γίνονται πλέον αληθοφανείς και δυσκολότερα αναγνωρίσιμες, καθιστώντας τα λίγα δευτερόλεπτα προσοχής του καταναλωτή καθοριστικά για την αποφυγή απωλειών.
Από την πλευρά της Visa, ο Country Manager για την Ελλάδα, Νίκος Πετράκης, σημείωσε ότι η εταιρεία επενδύει συστηματικά σε τεχνολογίες ασφαλείας, όπως η ψηφιακή αντικατάσταση ευαίσθητων δεδομένων πληρωμών (tokenization) και συστήματα παρακολούθησης κινδύνων σε πραγματικό χρόνο. Στοιχεία της εταιρείας δείχνουν ότι οι επενδύσεις αυτές συνέβαλαν στη μείωση της απάτης στην Ευρώπη κατά 24% την τελευταία τριετία. Παγκοσμίως, η Visa παρακολουθεί καθημερινά πάνω από 9 δισεκατομμύρια συμβάντα ασφαλείας, ενώ κατά το διάστημα Ιουλίου – Δεκεμβρίου 2025 εντόπισε ύποπτη δραστηριότητα που αφορούσε απάτες αξίας σχεδόν 1 δισ. δολαρίων.
Η ενημερωτική εκστρατεία της Visa και της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας θα συνεχιστεί τις επόμενες εβδομάδες μέσω διαφορετικών διαύλων επικοινωνίας, ενόψει της κορύφωσης της εορταστικής αγοραστικής κίνησης.