Σε μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, η Βρετανία προχωρά σε νέα συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit. Η συμφωνία, η οποία ανακοινώθηκε στις Βρυξέλλες την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, θέτει τα θεμέλια για τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα έως το 2028 και στοχεύει στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εντός του 2027.

Σύνδεση συστημάτων εμπορίας ρύπων

Στον τομέα των εκπομπών άνθρακα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην αμοιβαία αναγνώριση δικαιωμάτων μεταξύ του βρετανικού συστήματος (UK ETS) και του ευρωπαϊκού (EU ETS). Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στη διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών και στον περιορισμό των επιβαρύνσεων για τις επιχειρήσεις. Σημαντική παράμετρος της συμφωνίας αποτελεί η προβλεπόμενη εξαίρεση προϊόντων από τους μηχανισμούς συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), εφόσον ολοκληρωθούν οι απαραίτητες νομοθετικές διαδικασίες. Το μέτρο αφορά κυρίως ενεργοβόρους κλάδους, όπως η βιομηχανία χάλυβα και αλουμινίου. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της βρετανικής κυβέρνησης, η σύνδεση των συστημάτων εκτιμάται ότι μπορεί να αποφέρει έως 3,8 δισ. λίρες ετησίως στην οικονομία, προστατεύοντας εξαγωγές αξίας 6,5 δισ. λιρών.

Συμμετοχή στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού

Οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ έχουν ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027. Στόχος είναι η ενίσχυση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διασυνοριακών συναλλαγών. Η συμμετοχή της Βρετανίας θα συνοδεύεται από οικονομική συνεισφορά του Λονδίνου για τη μείωση των οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών ανισοτήτων εντός της ΕΕ, με τους όρους και το ύψος της συνεισφοράς να παραμένουν υπό διαπραγμάτευση. Παράλληλα, αποφασίστηκε η παράταση του ενεργειακού σκέλους της υφιστάμενης Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας έως τις 31 Μαρτίου 2028.

Πλαίσιο της συνόδου κορυφής

Η συμφωνία προέκυψε κατά τη διάρκεια της δεύτερης συνόδου κορυφής ΕΕ – Βρετανίας, όπου ο Βρετανός πρωθυπουργός Andy Burnham συναντήθηκε με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa. Εκτός του ενεργειακού σκέλους, η συμφωνία περιλαμβάνει προβλέψεις για το εμπόριο τροφίμων με στόχο τη μείωση των συνοριακών ελέγχων, καθώς και πρόγραμμα κινητικότητας για 100.000 νέους από κάθε πλευρά για σπουδές και εργασία.

Ο Andy Burnham χαρακτήρισε τη συμφωνία ως βήμα για την αποκατάσταση στενότερων σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η βρετανική κυβέρνηση διευκρίνισε ότι για την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο δεν προβλέπεται επιστροφή στην ενιαία αγορά, την τελωνειακή ένωση ή την Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε αποκατάσταση της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων. Παρά την πρόοδο, παραμένουν εκκρεμότητες σχετικά με τα πανεπιστημιακά δίδακτρα και τις τεχνικές ρυθμίσεις της αγοράς ηλεκτρισμού.