Ελαφρά μείωση στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αναμένεται για το 2026, έπειτα από το ιστορικό υψηλό που προβλέπεται για το 2025. Σύμφωνα με έρευνα του Global Carbon Project, που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της διάσκεψης COP31 στην Αντάλια της Τουρκίας, η κάμψη αυτή εκτιμάται στο 0,4%, διακόπτοντας μια δεκαετία κατά την οποία οι εκπομπές από την καύση πετρελαίου, αερίου και άνθρακα αυξάνονταν με μέσο ετήσιο ρυθμό 0,9%.

Οι αιτίες της υποχώρησης

Η μείωση των εκπομπών αποδίδεται πρωτίστως στις γεωπολιτικές εξελίξεις και ειδικότερα στη σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος ξεκίνησε με βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, οδήγησε στο προσωρινό κλείσιμο του στενού του Ορμούζ, προκαλώντας άνοδο στις τιμές των καυσίμων και μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου. Πρόκειται για την πρώτη ετήσια μείωση των παγκόσμιων εκπομπών από το 2020, όταν η πανδημία του κορονοϊού είχε οδηγήσει σε παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση.

Παράλληλα, η έρευνα καταγράφει τη συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ενίσχυση των φωτοβολταϊκών, των αιολικών πάρκων και η διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων κάλυψαν τα δύο τρίτα της αυξημένης παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας, λειτουργώντας υποστηρικτικά στη μείωση των εκπομπών.

Επιφυλάξεις των επιστημόνων

Οι ειδικοί εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τη βιωσιμότητα αυτής της τάσης. Ο Pierre Friedlingstein, βασικός συγγραφέας της έκθεσης, τόνισε ότι μια μείωση που οφείλεται εν μέρει σε γεωπολιτικά σοκ δεν αποτελεί βιώσιμη λύση για το κλίμα. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Corinne Le Quéré, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο East Anglia και συν-συγγραφέας της μελέτης, εκτιμά ότι η υποχώρηση είναι προσωρινή, καθώς μια ανάκαμψη των εκπομπών είναι πιθανή μόλις αμβλυνθούν οι εντάσεις που επηρεάζουν τις τιμές του πετρελαίου.

Από την πλευρά του, ο Glen Peters από το Center for International Climate Research υπογράμμισε ότι η μείωση για μία μόνο χρονιά δεν αρκεί χωρίς διαρθρωτικές αλλαγές. Αν και η υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών βοηθά, οι εξελίξεις αυτές δεν κρίνονται ακόμη επαρκείς για την επίτευξη των διεθνών κλιματικών στόχων.

Στοιχεία ανά τομέα και χώρα

Για το 2026, οι εκπομπές από πετρέλαιο προβλέπεται να μειωθούν κατά 1,9% και από αέριο κατά 0,3%, ενώ οι εκπομπές από άνθρακα αναμένεται να παρουσιάσουν αύξηση της τάξης του 0,6%. Σε επίπεδο χωρών, η Κίνα αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές της κατά 0,9%, οι ΗΠΑ κατά 1,3% και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 1,5%. Αντίθετα, η Ινδία προβλέπεται να σημειώσει αύξηση 4,4%.

Συνολικά, οι εκπομπές CO2 από ορυκτά καύσιμα αναμένεται να φτάσουν τους 38,2 δισ. τόνους το 2026, ενώ το σύνολο, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών χρήσης γης, θα ανέλθει σε 43,3 δισ. τόνους. Ο παγκόσμιος «προϋπολογισμός διοξειδίου του άνθρακα» υπολογίζεται στα 150 δισ. τόνους, όριο το οποίο, με τον τρέχοντα ρυθμό, αναμένεται να εξαντληθεί σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια.

Ο στόχος του 1,5° Κελσίου, που τέθηκε με τη συμφωνία του Παρισιού το 2015, θεωρείται πλέον από τον ΟΗΕ αναπόφευκτο να ξεπεραστεί, δεδομένης της ανεπαρκούς μείωσης των ανθρωπογενών εκπομπών. Ο διεθνής οργανισμός καλεί σε εντατικοποίηση των προσπαθειών προκειμένου οι θερμοκρασίες να επανέλθουν κάτω από το όριο αυτό το συντομότερο δυνατόν, με στόχο τον περιορισμό των κλιματικών καταστροφών.