Στο «κόκκινο» βρίσκεται ο κίνδυνος πυρηνικού ατυχήματος στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του φετινού χειμώνα, σύμφωνα με κοινή προειδοποίηση που εξέδωσαν οι ρυθμιστικές αρχές πυρηνικής ασφάλειας 38 χωρών. Η διεθνής κοινότητα καλεί τη Ρωσία να τερματίσει άμεσα τις επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών της χώρας, καθώς η κλιμάκωση των πληγμάτων θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη λειτουργία των πυρηνικών σταθμών.
Κίνδυνος τήξης πυρήνα λόγω έλλειψης ηλεκτροδότησης
Η Μόσχα έχει εντείνει τις επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, υποσταθμών και γραμμών μεταφοράς. Η κατάσταση αυτή επιβαρύνει ένα ηλεκτρικό σύστημα που έχει υποστεί σοβαρές ζημιές έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου. Οι ρυθμιστικές αρχές τονίζουν ότι οι πυρηνικοί σταθμοί εξαρτώνται από τη σταθερή ηλεκτροδότηση για την ψύξη του πυρηνικού υλικού. Σε περίπτωση ανεπαρκούς παροχής ρεύματος, αυξάνεται ο κίνδυνος τήξης του πυρήνα των αντιδραστήρων, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έκλυση ραδιενεργών ουσιών στην ατμόσφαιρα, παρόμοια με την καταστροφή του Τσερνόμπιλ το 1986.
Ο Per Strand, επικεφαλής των οργανισμών HERCA και NORA, προειδοποίησε ότι η ρωσική τακτική έχει γίνει πιο επικίνδυνη τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς χρησιμοποιούνται μη επανδρωμένα αεροσκάφη με μεγαλύτερα εκρηκτικά φορτία και αυξημένη ακρίβεια. Ο ίδιος εκτίμησε ότι ο φετινός χειμώνας αποτελεί την περίοδο υψηλότερου κινδύνου, προειδοποιώντας για το ενδεχόμενο γενικευμένης κατάρρευσης του ηλεκτρικού δικτύου, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα και τους εννέα πυρηνικούς αντιδραστήρες που βρίσκονται σε λειτουργία στη χώρα.
Η κατάσταση στη Ζαπορίζια και η εξάρτηση από την πυρηνική ενέργεια
Η Ουκρανία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πυρηνική ενέργεια, η οποία καλύπτει περίπου το 80% των αναγκών της σε ηλεκτρική ενέργεια κατά τον τρέχοντα χειμώνα. Από τους τέσσερις πυρηνικούς σταθμούς της χώρας, οι τρεις παραμένουν σε λειτουργία, ενώ ο τέταρτος, στη Ζαπορίζια, βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο κοντά στη γραμμή του μετώπου.
Παρότι ο σταθμός της Ζαπορίζια δεν παράγει ηλεκτρική ενέργεια, παραμένει κρίσιμος για την πυρηνική ασφάλεια, καθώς απαιτεί εξωτερική ηλεκτροδότηση για την ψύξη του υλικού του. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA), ο συγκεκριμένος σταθμός έχει χάσει την εξωτερική τροφοδοσία 27 φορές από την έναρξη του πολέμου, αναγκάζοντας το προσωπικό να ενεργοποιήσει εφεδρικές γεννήτριες ντίζελ. Από τα τέλη Μαρτίου, η εγκατάσταση βασίζεται σε μία μόνο εξωτερική γραμμή ηλεκτροδότησης. Παράλληλα, ο IAEA ανέφερε ότι η στρατιωτική δραστηριότητα την περασμένη εβδομάδα προκάλεσε αστάθεια στο ηλεκτρικό σύστημα, οδηγώντας σε μειώσεις ισχύος σε ορισμένες μονάδες των λειτουργούντων σταθμών.
Διεθνής κινητοποίηση
Την κοινή προειδοποίηση υπογράφουν οι οργανισμοί HERCA (επικεφαλής των ευρωπαϊκών αρμόδιων αρχών ακτινοπροστασίας), WENRA (Ένωση Ρυθμιστικών Αρχών Πυρηνικής Ασφάλειας της Δυτικής Ευρώπης) και NORA (επικεφαλής των αρχών ακτινοπροστασίας των σκανδιναβικών χωρών). Οι φορείς αυτοί εκπροσωπούν συνολικά 38 χώρες, συμπεριλαμβανομένων όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, του Καναδά και της Ιαπωνίας. Οι αρμόδιες αρχές υπογραμμίζουν ότι το ενδεχόμενο πυρηνικού ατυχήματος μπορεί να αποτραπεί με την άσκηση πίεσης προς τη Ρωσία, ενώ παράλληλα τονίζουν την ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών για την αντιμετώπιση πιθανής πυρηνικής έκτακτης ανάγκης.
