Σοβαρές προκλήσεις για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής αναδεικνύει η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία σκιαγραφεί μια δραματική δημογραφική εξέλιξη για τις επόμενες δεκαετίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σημαντική μείωση του πληθυσμού της, η οποία αναμένεται να αγγίξει τα 2,7 εκατομμύρια άτομα έως το 2080, γεγονός που μεταβάλλει ριζικά τα δεδομένα στην αγορά εργασίας και το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.
Η γήρανση του πληθυσμού και η πίεση στο ασφαλιστικό
Η έκθεση της Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η δημογραφική κάμψη συνοδεύεται από μια έντονη διαδικασία γήρανσης του πληθυσμού. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι έως το 2080, το ποσοστό των πολιτών που θα είναι άνω των 65 ετών θα ανέλθει στο 34,6% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Αυτή η μεταβολή στη δημογραφική πυραμίδα συνεπάγεται μια διαρκή πίεση στους δημόσιους πόρους και στα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, καθώς η αναλογία μεταξύ του ενεργού πληθυσμού και των συνταξιούχων θα παρουσιάσει σημαντική επιδείνωση.
Συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της ανάλυσης αφορά τη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού. Οι προβλέψεις των ευρωπαϊκών υπηρεσιών τοποθετούν τον αριθμό των απασχολούμενων στην Ελλάδα σε μόλις 2,9 εκατομμύρια άτομα για το μέλλον. Η δραστική αυτή μείωση των διαθέσιμων εργατικών χεριών εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως τροχοπέδη για την οικονομική πρόοδο, περιορίζοντας τις δυνατότητες παραγωγής και προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών.
Επιπτώσεις στη δυνητική ανάπτυξη
Η δημογραφική μεταβολή δεν περιορίζεται μόνο σε κοινωνικό επίπεδο, καθώς οι επιπτώσεις της αποτυπώνονται άμεσα και στις μακροοικονομικές προβλέψεις. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η δυνητική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να περιοριστεί σημαντικά. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ο ρυθμός ανάπτυξης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο μόλις στο 0,8%. Το ποσοστό αυτό αντικατοπτρίζει τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει η χώρα να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης, λόγω της έλλειψης ανθρώπινου κεφαλαίου και της δημογραφικής πίεσης που ασκείται στο συνολικό οικονομικό σύστημα.
Τα στοιχεία αυτά θέτουν επί τάπητος την ανάγκη για σχεδιασμό πολιτικών που θα στοχεύουν στην αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος, καθώς η πρόβλεψη για απώλεια 2,7 εκατομμυρίων κατοίκων μέσα στις επόμενες δεκαετίες αποτελεί μια από τις κρισιμότερες προκλήσεις για την Ελλάδα. Η συνδυαστική επίδραση της μείωσης του εργατικού δυναμικού και της γήρανσης του πληθυσμού διαμορφώνει ένα περιβάλλον όπου η οικονομική στασιμότητα καθίσταται το βασικό σενάριο, εφόσον δεν υπάρξουν παρεμβάσεις που θα αναστρέψουν ή θα αμβλύνουν τις αρνητικές τάσεις που καταγράφει η ευρωπαϊκή έκθεση.