Στα 30,7 έτη ανέρχεται πλέον ο μέσος όρος ηλικίας κατά τον οποίο οι νέοι στην Ελλάδα εγκαταλείπουν την οικογενειακή κατοικία, σύμφωνα με στοιχεία για το 2024. Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που διαμορφώνεται στα 26,2 έτη, αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η νέα γενιά στην προσπάθεια για στεγαστική αυτονομία. Παράλληλα, το 30,3% των νέων ηλικίας 15–29 ετών διαβιεί σε νοικοκυριά όπου το κόστος στέγασης απορροφά τουλάχιστον το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους, ποσοστό που στην Ευρωπαϊκή Ένωση περιορίζεται στο 9,7%.
Η πρόταση για αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας
Μελέτη της BluPeak Estate Analytics προτείνει τη δημιουργία οργανωμένου αποθέματος προσιτής κατοικίας μέσω της αξιοποίησης δημοτικών ακινήτων. Η στρατηγική αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή στέγη, στη στήριξη της δημιουργίας οικογένειας και στην ενθάρρυνση της παραμονής των νέων στην περιφέρεια. Η μελέτη επισημαίνει ότι η στέγαση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα των συνθηκών ζωής, οι οποίες συνδέονται άρρηκτα με τη σταθερή εργασία, την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, την εκπαίδευση και τις μεταφορές.
Διαδικασία καταγραφής και ωρίμανσης των ακινήτων
Η αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας απαιτεί, σύμφωνα με τη μελέτη, μια συστηματική διαδικασία απογραφής και αξιολόγησης. Από την επεξεργασία του συγκεντρωτικού αρχείου του Κτηματολογίου προέκυψαν 389.556 εγγραφές και δικαιώματα που αφορούν ακίνητα των 332 δήμων της χώρας. Η ανάλυση εκτιμά ότι η κατανομή των δικαιωμάτων αυτών διαμορφώνεται ως εξής:
- Το 25% μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα.
- Το 40% απαιτεί περαιτέρω τεχνική, διοικητική ή νομική ωρίμανση.
- Το 35% εμφανίζει σοβαρές εκκρεμότητες ή περιορισμούς.
Η BluPeak Estate Analytics τονίζει ότι η δυνατότητα αξιοποίησης δεν συνεπάγεται αυτόματη καταλληλότητα για κατοικία. Για την ορθή επιλογή των ακινήτων, προτείνεται η αντιστοίχιση στοιχείων από το Κτηματολόγιο, το Ε9, τους ΑΤΑΚ και τους ΚΑΕΚ, καθώς και η δημιουργία ενιαίου ψηφιακού φακέλου. Η διαδικασία αυτή θα επιτρέψει τον προσδιορισμό της θέσης, της πραγματικής κατάστασης, των επιτρεπόμενων χρήσεων και του κόστους αποκατάστασης για κάθε ακίνητο.
Προσαρμογή στις τοπικές ανάγκες
Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις πρέπει να προσαρμόζονται στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περιοχής. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι στην περιφέρεια, η πρόσβαση σε κατοικία οφείλει να συνοδεύεται από τη διαθεσιμότητα θέσεων εργασίας, σχολείων και υποδομών υγείας. Στόχος είναι η σύνδεση των δεδομένων της δημοτικής περιουσίας με τις δημογραφικές μεταβολές και τη στεγαστική ζήτηση, ώστε οι δήμοι να είναι σε θέση να προσδιορίζουν ποια ακίνητα μπορούν να ενεργοποιηθούν, με ποιο κόστος και για ποιους δικαιούχους, προσφέροντας ουσιαστικές προοπτικές ανεξάρτητης διαβίωσης.