Σε διαβουλεύσεις για μια νέα αναβολή της επιβολής δασμών 10% στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που διακινούνται μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η κίνηση αυτή κρίνεται αναγκαία λόγω των προειδοποιήσεων της αυτοκινητοβιομηχανίας για σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις από την εφαρμογή των αυστηρότερων εμπορικών κανόνων που απορρέουν από το Brexit και αναμένεται να τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.
Το πλαίσιο των εμπορικών κανόνων
Η εμπορική συμφωνία που ακολούθησε το Brexit ορίζει ότι τα ηλεκτρικά οχήματα διακινούνται χωρίς δασμούς μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια προέλευσης. Από το 2027, απαιτείται το 55% της αξίας του οχήματος να προέρχεται από την ΕΕ ή το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ για τις κυψέλες μπαταριών το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 65% και για τις συστοιχίες τους στο 70%. Τα οχήματα που δεν καλύπτουν αυτές τις προδιαγραφές θα επιβαρύνονται με εισαγωγικό δασμό 10%. Σημειώνεται ότι οι κανόνες αυτοί είχαν αρχικά προγραμματιστεί για το 2024, αλλά μετατέθηκαν για το 2027 στα τέλη του 2023, προκειμένου να δοθεί χρόνος για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μπαταριών.
Οι επιπτώσεις και τα σενάρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA), υπολογίζεται ότι το 82% των 520.000 ηλεκτρικών επιβατικών και ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων που θα εξαχθούν από την ΕΕ προς το Ηνωμένο Βασίλειο το 2027 δεν θα πληρούν τους νέους κανόνες καταγωγής. Η συνολική αξία αυτών των εξαγωγών αγγίζει τα 17,9 δισ. ευρώ, ενώ το κόστος από τους δασμούς εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει το 1,47 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει δύο εναλλακτικές λύσεις: την αναβολή της εφαρμογής των κανόνων κατά ένα έτος ή τη θέσπιση μιας διετούς μεταβατικής ρύθμισης, η οποία θα επιτρέπει στους κατασκευαστές να συμψηφίζουν τις εξαγωγές οχημάτων που δεν πληρούν τις προδιαγραφές με εγχώριες πωλήσεις μοντέλων που συμμορφώνονται με αυτές. Παράλληλα, η ACEA ζητά μεγαλύτερη ευελιξία, προτείνοντας παράταση των μεταβατικών απαιτήσεων για τη συναρμολόγηση μπαταριών έως το 2030 και σταδιακή εφαρμογή των προδιαγραφών για τα υλικά καθόδου έως το 2032.
Προκλήσεις και αντικρουόμενα συμφέροντα
Βασικό ζήτημα αποτελεί η εξάρτηση των ευρωπαίων κατασκευαστών από ασιατικές προμήθειες μπαταριών, καθώς η ΕΕ εισάγει περίπου τα δύο τρίτα των μπαταριών ιόντων λιθίου που χρησιμοποιεί, παρά τις επενδύσεις ύψους 72 δισ. ευρώ σε τοπικές εγκαταστάσεις παραγωγής από το 2017. Η επιβολή δασμών θεωρείται ότι θα πλήξει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εταιρειών έναντι των Κινέζων κατασκευαστών που ενισχύουν την παρουσία τους στη βρετανική αγορά.
Ωστόσο, η προοπτική μιας νέας παράτασης συναντά αντιδράσεις από την ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία, η οποία έχει ήδη επενδύσει στην παραγωγή υλικών για μπαταρίες και πιέζει για την τήρηση των υφιστάμενων χρονοδιαγραμμάτων. Ο Mike Hawes, διευθύνων σύμβουλος της βρετανικής Ένωσης Κατασκευαστών και Εμπόρων Αυτοκινήτων (SMMT), επισήμανε ότι ο κλάδος συνδέεται με ετήσιο εμπόριο ύψους 80 δισ. ευρώ και αφορά εκατομμύρια θέσεις εργασίας, τονίζοντας την ανάγκη για μια ρεαλιστική λύση. Οι διαπραγματεύσεις για το ζήτημα αναμένεται να ενταθούν μετά τη σύνοδο ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 20 Νοεμβρίου.