Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση παγκοσμίως σε ό,τι αφορά την έκθεση στους οικονομικούς κινδύνους που απορρέουν από την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση, λόγω της κυρίαρχης θέσης της στη ναυτιλία. Σύμφωνα με νέα έκθεση του UCL Energy Institute και του WWF Ελλάς, με τίτλο «Real economy consequences for Greece from success or failure of the Net-Zero Framework», οι Έλληνες πλοιοκτήτες διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία ύψους περίπου 78 δισ. δολαρίων που επηρεάζονται άμεσα από τη στροφή προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Η έκθεση του ελληνικού στόλου στις παγκόσμιες αλλαγές

Η χώρα ελέγχει περίπου το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας του εμπορικού στόλου, διατηρώντας ηγετικό ρόλο σε κατηγορίες πλοίων που σχετίζονται με τη μεταφορά ορυκτών καυσίμων, όπως τα δεξαμενόπλοια πετρελαίου και τα πλοία μεταφοράς LNG. Αυτή η εξειδίκευση καθιστά τον ελληνικό στόλο ιδιαίτερα ευάλωτο στις μεταβολές της ζήτησης, οι οποίες προκαλούνται από την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση, ανεξάρτητα από τις επιμέρους αποφάσεις που λαμβάνονται εντός του ναυτιλιακού κλάδου.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η καθυστέρηση στη διαμόρφωση ενός ενιαίου κανονιστικού πλαισίου ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Ένας κατακερματισμός των ρυθμίσεων, με διαφορετικά συστήματα και απαιτήσεις ανά περιοχή, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού, αύξηση των λειτουργικών εξόδων και υπονόμευση των «πράσινων» επενδύσεων.

Ο ρόλος του Πλαισίου Μηδενικών Εκπομπών (NZF)

Οι συντάκτες της έκθεσης προκρίνουν την υιοθέτηση του Πλαισίου Μηδενικών Εκπομπών (Net-Zero Framework – NZF) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) ως την πλέον αξιόπιστη οδό για την ενίσχυση της σταθερότητας στις αγορές. Ένα τέτοιο πλαίσιο θεωρείται απαραίτητο για τη μείωση του επενδυτικού ρίσκου και την παροχή προβλεψιμότητας στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις.

Ο Δρ Tristan Smith, καθηγητής Ενέργειας και Μεταφορών στο UCL Energy Institute και συνδιευθυντής του Shipping and Oceans Research Group, επισήμανε ότι οι Έλληνες πλοιοκτήτες έρχονται αντιμέτωποι με αλλαγές στη ζήτηση των φορτίων που δεν μπορούν να ελέγξουν. Όπως ανέφερε, το NZF προσφέρει τη δυνατότητα η ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας να πραγματοποιηθεί με τρόπο πιο προβλέψιμο, υποστηρίζοντας εναλλακτικές διαδρομές προς την απανθρακοποίηση.

Κρίσιμη φάση για τις διεθνείς διαπραγματεύσεις

Το ζήτημα της απανθρακοποίησης του κλάδου εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, καθώς από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 3 Δεκεμβρίου 2026 θα διεξαχθεί στο Λονδίνο η 85η σύνοδος της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC 85) του IMO. Εκεί θα τεθούν επί τάπητος τα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Ο Δημήτρης Καραβέλλας, γενικός διευθυντής του WWF Ελλάς, σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει τη μεγαλύτερη ευθύνη, αλλά και την ευκαιρία να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας κοινής παγκόσμιας λύσης. Σύμφωνα με τον κ. Καραβέλλα, η χώρα έχει περισσότερα να χάσει από την αβεβαιότητα και την καθυστέρηση, τονίζοντας ότι η ναυτιλία οφείλει να συμβάλει στη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα μέσω ενός συνεκτικού παγκόσμιου πλαισίου.